Nowe normy jakości powietrza zaczną obowiązywać od 2030 roku. Działaj już dziś!

Nowe normy jakości powietrza zaczną obowiązywać od 2030 roku! Działaj już dziś! 

Zgodnie z dyrektywą w sprawie jakości powietrza i czystego powietrza dla Europy (ang. AAQD – Ambient Air Quality Directive) Unia Europejska zaostrza przepisy dotyczące jakości powietrza. Od 2030 roku poziomy dopuszczalnych zanieczyszczeń zostaną obniżone.  

Co to oznacza? 

Dla przykładu: obecnie, jeśli w ciągu roku na terenie gminy średnie roczne stężenie pyłu PM10 nie przekracza 40 µg/m³, jakość powietrza jest oceniana jako zadowalająca. Od 2030 roku wartość powyżej 20 µg/m³ będzie uznawana za złe warunki powietrza (zanieczyszczenie). To z kolei spowoduje podjęcie działań informacyjnych przez gminę, np. informowanie mieszkańców za pomocą tablic informacyjnych o wystąpieniu przekroczenia, lub przeprowadzanie kontroli palenisk. 

W tabeli poniżej przedstawiono zaplanowane zmiany dopuszczalnych poziomów dla pyłów PM2.5, PM10 i NO2 oraz dopuszczalnej częstości ich przekroczenia.

Dlaczego normy zostaną obniżone?  

Zanieczyszczenia powietrza, takie jak PM2.5, PM10 i dwutlenek azotu (NO2), przyczyniają się do poważnych chorób, w tym chorób płuc, astmy, zawałów i udarów. W Polsce szacuje się 40 000 przedwczesnych zgonów rocznie z powodu złej jakości powietrza, a wdrożenie dyrektywy AAQD może zapobiec ok. 30 000 zgonom związanych z PM2.5 i 3 200 zgonom spowodowanych przez NO2. 

W związku z tym, obniżenie dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń jest konieczne, żeby zapobiegać chorobom oraz przedwczesnym zgonom. 

Od początku 2027 roku rozszerzony zostanie monitoring jakości powietrza, co pozwoli lepiej zidentyfikować zagrożenia. Do końca 2026 roku powstaną wytyczne do przygotowania Wojewódzkich Planów Działania na rzecz Jakości Powietrza (PDJP), a samorządy będą musiały przyjąć PDJP do 31 grudnia 2028 roku, aby zagwarantować osiągnięcie nowych norm do 2030 roku. 

Sytuacja w Małopolsce 

W Małopolsce problemem jest również benzo(a)piren – substancja szczególnie niebezpieczna, która może powodować nowotwory, negatywnie wpływać na płodność oraz zaburzać rozwój dziecka. W 160 gminach regionu stężenia benzo(a)pirenu w pyle PM10 wynosiły od 0,6 do 6,8 ng/m³, czyli 60–680% poziomu dopuszczalnego. 

Nowe normy jakości powietrza stanowią znaczące wyzwanie. 92% emisji PM2.5 i 99% emisji benzo(a)pirenu pochodzi z sektora komunalno-bytowego, głównie z pieców na węgiel i drewno. Obecnie żadna ze stacji pomiarowych w regionie nie spełnia przyszłych norm dla PM2.5. Ponadto dwie trzecie stacji pomiarowych nie spełnia nowych wymagań dla PM10. 

Jak mieszkaniec może zadbać o swoje zdrowie? 

Zmniejszenie zanieczyszczeń powietrza jest możliwe. Należy wymienić stary kocioł na niskoemisyjne źródło ogrzewania, takie jak kocioł gazowy, pompa ciepła lub kocioł klasy 5 lub wyższej, zgodne z uchwałą antysmogową. Wsparcia w doborze najlepszego rozwiązania oraz informacji o dostępnych formach dofinansowania udzielą ekodoradcy pracujący w Urzędzie Gminy Mogilany, tel. 12 270 10 13 wew. 259.